Fiscale Strafbeschikking

Het kan iedereen overkomen; ondanks het feit dat u dacht dat u juiste aangiften deed, blijkt dat achteraf niet het geval. De Douane en het Openbaar Ministerie hebben dan vergaande mogelijkheden om tot handhaving over te gaan. Een bestuurlijke boete, fiscale strafbeschikking of vervolging voor de strafrechter. Wat zijn uw rechten en plichten in deze? Wat kunt u het beste doen als u hiermee wordt geconfronteerd?

Was het vroeger alleen aan de rechter om een strafrechtelijke veroordeling te kunnen uitspreken, tegenwoordig is deze bevoegdheid in specifieke gevallen ook bij het bestuursorgaan belegd. De decentralisatie is ingegeven door het feit dat rechters zoveel moeten worden ontlast van kleinere strafzaken. Binnen de Douane is die bevoegdheid toegekend aan de Boete-Fraude-Coördinator / Contactambtenaar Douane (BFC/CA). Elke douaneregio heeft een BFC/CA. In de douanewetgeving is precies aangegeven welke feiten strafrechtelijk kunnen worden afgedaan.

Overtredingen en misdrijven

Strafbare feiten zijn onder te verdelen in overtredingen en misdrijven. Het onderscheid tussen een overtreding en een misdrijf wordt niet – zoals veel mensen denken – bepaald doordat er opzet in het spel is, maar het onderscheid staat letterlijk in de betreffende wet aangegeven. In zowel in de Algemene wet inzake rijksbelastingen als de Algemene douanewet is opgenomen dat alleen de feiten waarop gevangenisstraf is gesteld misdrijven zijn.

Het onderscheid tussen een overtreding of misdrijf is van belang voor de gevolgen voor uw strafblad (justitiële documentatie). Als u door de BFC/CA wordt veroordeeld voor een misdrijf, dan volgt er een aantekening op uw strafblad, bij overtredingen is dat niet het geval.

Fiscale strafbeschikking

De BFC/CA kan u strafrechtelijk veroordelen door een fiscale strafbeschikking (“FSB”) op te leggen. Op deze feiten is het commune strafrecht (grotendeels) ook van toepassing. Dit betekent dat strafrechtelijke begrippen als medeplegen, medeplichtigheid, consultatierecht maar ook bijvoorbeeld overmacht, gelden.

In de meeste gevallen wordt in een FSB een geldboete opgelegd. Deze bedraagt in beginsel 10% van het “ontdoken” bedrag met een minimum van EUR 250. Bij ernstigere gedragingen kan dat hoger worden.

Naast een geldboete kan in de FSB ook worden bepaald dat u afstand moet doen van in beslag genomen voorwerpen (denk aan in beslag genomen sigaretten), terugbetaling van het wederrechtelijk verkregen voordeel (ontneming) of andersoortige straffen.

Verhoor

Wanneer de Douane een controle bij u uitvoert en een onregelmatigheid constateert, dan mag deze controlerende ambtenaar u niet zomaar vragen stellen. Alleen een buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) mag u strafrechtelijk verhoren. Binnen de Douane is slechts een deel van de controlerende ambtenaren BOA. De BOA moet u eerst aanmerken als verdachte, u mededelen waarvan u wordt verdacht, aangeven dat u niet verplicht bent tot antwoorden en u wijzen op het feit dat u recht heeft op consultatie van een raadsman (en indien nodig van een tolk).

Voorafgaand aan de oplegging van een FSB stuurt de Douane een voornemen tot het opleggen van een FSB gestuurd. In dit voornemen wordt u in de gelegenheid gesteld om nogmaals te worden gehoord. Meestal vindt dit hoorgesprek plaats met medewerkers van het team van de BFC/CA. Zij moeten het bewijs en het verwijt zoals verwoord in het proces-verbaal opnieuw beoordelen.

Steeds vaker zien wij dat de Douane niet eens meer de moeite neemt om u te verhoren c.q. een verklaring af te nemen. U krijgt dan een brief waarin staat vermeld dat de Douane heeft geconstateerd dat u bijvoorbeeld een onjuiste aangifte heeft gedaan en dat de Douane voldoende weet en dat u geen verklaring hoeft af te leggen, maar dat dat wel mag. Overweeg altijd of het verstandig is om een verklaring af te leggen en zoek – zo nodig – naar juridische bijstand om daarin een goede afweging te maken.  

Verzet indienen

Wanneer een FSB wordt opgelegd, heeft u twee weken de tijd om in verzet te gaan. Indien u dit niet doet, dan wordt de FSB onherroepelijk, is de strafrechtelijke veroordeling een feit en heeft u volgens de wet schuld bekent.

Wanneer een onherroepelijke FSB ziet op een misdrijf, dan volgt een aantekening op uw strafblad (justitiële documentatie). Dit kan gevolgen hebben voor uw AEO-status, voor het aanvragen van nieuwe vergunningen, voor bestaande vergunningen en voor bijvoorbeeld een verklaring omtrent gedrag (VOG).

Indien u binnen twee weken in verzet gaat, dan doet u dit bij het Openbaar Ministerie. In de meeste gevallen wordt het verzet ingediend bij de Centrale Verwerkingseenheid Openbaar Ministerie (CVOM). Daar gaat een officier uw dossier beoordelen en bepalen of hij de zaak aan de rechter voorlegt. De officier kan ook de FSB wijzigen of intrekken.

Uw verzetschrift moet aan een aantal wettelijke vereisten voldoen. Zo moet het verzet worden ingediend bij de het parket dat in de FSB staat vermeld. Daarbij moet de bestreden FSB worden gevoegd en kunnen gronden worden aangevoerd.

FIOD

De stelregel is dat als de FIOD u vragen stelt u een raadsman moet consulteren. U moet zich namelijk realiseren dat de FIOD alleen opsporingsonderzoeken uitvoert onder leiding van een officier van justitie. Dit betekent dat er al een heel traject aan vooraf is gegaan, waarbij dermate ernstige inbreuken worden vermoed dat er een opsporingsonderzoek is gestart.

Van belang is dan ook dat duidelijk moet zijn of de FIOD u als verdachte aanmerkt of als getuige wil horen. Onze ervaring is dat een getuige door zijn verklaring een verdachte kan worden. Het credo is dan ook: bezint eer u begint en zorg ervoor dat u goed op de hoogte bent van uw rechten en plichten.

Praktische tips

1. Bijstand van een raadsman of -vrouw

Waar u de expertise heeft op douanegebied, heeft een raadsman of -vrouw expertise op het gebied van strafrecht. U heeft recht op bijstand van een raadsman of –vrouw bij verhoor. Overleg voorafgaand, maar ook tijdens, zo’n verhoor kan van groot belang zijn.

2. Tips tijdens een verhoor: zwijgen of verklaren

Het recht om te zwijgen moet u niet zomaar naast u neerleggen onder het motto “ik heb niets te verbergen”. Het is aan de Douane om het bewijs te leveren dat u het strafbare feit heeft gepleegd. U hoeft die spreekwoordelijke kerstboom niet voor haar op te tuigen. Verklaar voorts alleen over feiten die u weet, verklaar niet over “van horen zeggen” en neem de tijd om vragen te beantwoorden, wees niet bang voor stiltes, laat u niet opjagen. Na afloop van een verhoor moet u de verklaring worden ‘voorgehouden’. Lees het proces-verbaal (uw verklaring) rustig en goed door en geef precies aan op welke punten u het niet eens bent met de weergave. Onderteken niet als u het niet eens bent met de inhoud.

3. Vraag stukken op

U heeft – als verdachte – recht op kennis van de inhoud van het dossier. Vraag daarom om de stukken te zien en eis – zo nodig – een leespauze om de inhoud tot u te nemen. Verklaar alleen wat u wilt verklaren

4. Zorg voor een draaiboek voor als de FIOD een inval doet

Zorg dat iedereen op de hoogte is van wat hij of zij moet doen indien de FIOD komt en dat alle personen die betrokken moeten worden bij een dergelijk proces van de inhoud op de hoogte zijn.

5. Verdachte of getuige

Vraag de ambtenaren wat zij komen doen en in welke hoedanigheid zij met u willen spreken (als getuige of verdachte). Indien u als verdachte wordt aangemerkt, vraagt dan specifiek waarvan u wordt verdacht. Als u als getuige wordt aangemerkt, dan bent u niet verplicht te antwoorden ten overstaan van de FIOD. Probeer een gesprek met de FIOD nooit alleen te voeren en maak aantekeningen van het gesprek.

6. Bel raadsman of -vrouw voordat u in gesprek gaat

Bel uw raadsman. Hij of zij kan u telefonisch of in persoon bijstaan en spreek af wat u ondertussen (totdat de advocaat is gearriveerd) mag doen. Beantwoord geen vragen, zeker niet zonder uw raadsman: alles wat u zegt kan tegen u worden gebruikt.

Veelgestelde vragen

Formeel juridisch is het antwoord: ja, u kan nog in verzet. Het OM zal uw verzet vervolgens echter niet-ontvankelijk verklaren, omdat een betaling gelijk gesteld is aan een schuldbekentenis. Verzet na betaling levert u dus niets op.

Een FSB die onherroepelijk vaststaat is een strafrechtelijke veroordeling. Dit levert echter alleen een aantekening op uw strafblad (justitiële documentatie) op wanneer de FSB ziet op een misdrijf.

Daarbij is van belang dat in de meeste gevallen de rechtspersoon als verdachte is aangemerkt en niet de natuurlijk persoon. Een aantekening kan overigens wel gevolgen hebben voor de AEO-status en andere vergunningen die zijn verleend of in de toekomst worden aangevraagd.

Een rechter kan een andere en/of hogere straf opleggen dan de BFC/CA. Zo kan een rechter in tegenstelling tot de BFC/CA een vrijheidsberovende straf opleggen. Een ander “nadeel” is dat een veroordeling door een rechter altijd – dus voor zowel overtredingen als misdrijven - leidt tot een aantekening op de justitiële documentatie (“strafblad”). Fiscale strafbeschikkingen van de Douane leiden alleen tot een dergelijke aantekeningen indien het een misdrijf betreft.

Nee, een feit is alleen maar strafbaar indien het aan schuld te wijten is. Het begrip “schuld” is echter een breed begrip en in bepaalde situaties is “het hebben gedaan” al voldoende om tot schuld te komen. Wanneer u zich kunt beroepen op afwezigheid van alle schuld of een pleitbaar standpunt heeft, dan kan dit ertoe leiden dat de FSB niet wordt opgelegd of bijvoorbeeld wordt volstaan met een waarschuwing (sepot onder voorwaarden).

Publicaties

De fiscale strafbeschikking in douanestrafzaken. De opmars van deze buitengerechtelijke afdoening.

Voordat de Wet OM-afdoening werd ingevoerd, werden strafbare gedragingen ofwel via een transactie (op basis van art. 74 Sr) ‘afgekocht’ (het voorkomen van strafvervolging), ofwel vervolgd voor de strafrechter via de reguliere dagvaardingsprocedure (art. 258 e.v. Sv). De Wet OM-afdoening bracht daar verandering in. Die wet maakt het mogelijk voor het Openbaar Ministerie (OM) om in een strafrechtelijk kader - buiten de rechter om - straffen op te leggen door het uitvaardigen van een strafbeschikking. De wet is vanaf 1 februari 2008 gefaseerd ingevoerd. Als eerste werd de bevoegdheid van het OM om strafbeschikkingen uit te brengen (art. 257a Sv), ingevoerd. Later – in 2010 – kwam daar de politiestrafbeschikking (art. 257b Sv) bij en in 2011 is de fiscale strafbeschikking en in 2012 is ook de mogelijkheid van de bestuurlijke strafbeschikking (art. 257ba Sv) toegevoegd. Voor de volledigheid kan opgemerkt worden dat het OM nog steeds de mogelijkheid van een transactie kan toepassen, de Belastingdienst en Douane echter niet meer.

Meer...

Overtreding van de communautaire douanewetgeving: strafbaar feit of bestuurlijke boete?

Indien u onverhoopt bij de uitvoering van uw werkzaamheden de communautaire wetgeving overtreedt dan kunt u geconfronteerd worden met een bestuurlijke boete of een sanctie middels de Fiscale Strafbeschikking.

Meer...

Douane en strafrecht: “ik heb niets te verbergen”

In deze bijdrage een introductie over douane en strafrecht.

Meer...

Mendum facile: AEO en douanestrafrecht

Mendum facile, ofwel “een foutje is zo gemaakt”. De meeste overtredingen op het gebied van douane worden bestraft binnen het strafrecht. U wordt aangemerkt als verdachte en verhoord door een buitengewoon opsporingsambtenaar.

Meer...